DANAS JE PETROVDAN – PRAZNIK POSVEĆEN APOSTOLIMA PETRU I PAVLU

Petrovdan je jedan od 15 najvećih hrišćanskih praznika, a svete apostole istovremeno slave sve pravoslavne crkve koje poštuju julijanski kalendar.

Praznik Svetih apostola Petra i Pavla, ustanovljen je kao pomen na stradanje apostola u Rimu 67. godine nove ere (prema nekim izvorima 69. godine).

Sveti Petar i Pavle

Sveti apostol Petar

Sin Jonin, brat Andreje prvozvanog, iz plemena Simeonova, iz grada Vitsaide. Bio je ribar, i najpre se zvao Simeonom, no Gospod je blagozvoleo nazvati ga Kifom, ili Petrom (Jn 1, 42). On je prvi od učenika jasno izrazio veru u Gospoda Isusa rekavši: “Ti su Hristos, Sin Boga živoga” (Mt 16, 16). Njegova ljubav prema Gospodu bila je velika, a njegova vera u Gospoda postepeno se utvrđivala. Kada je Gospod izveden na sud, Petar Ga se tri puta odrekao, no samo jedan pogled u lice Gospoda – i duša Petrova bila je ispunjena stidom i pokajanjem. Posle silaska Svetoga Duha Petar se javlja naustrašivim i silnim propovednikom Jevanđelja. Posle njegove jedne besede u Jerusalimu obratilo se u veru oko tri hiljade duša. Propovedao je Jevanđelje po Palestini i Maloj Aziji, po Iliriku i Italiji. Činio je moćna čudesa: lečio je bolesne, vaksrsavao mrtve; čak i od senke njegove isceljivali su se bolesnici.

Imao je veliku borbu sa Simonom Volhom, koji se izdavao za boga, a u stvari bio je sluga satanin. Najzad ga je posramio i pobedio. Po zapovesti opakoga cara Nerona, Simonovog prijatelja, Petar bi osuđen na smrt. Postavivši Lina za episkopa u Rimu i posavetovavši i utešivši stado Hristovo, Petar pođe radosno na smrt. Videći krst pred sobom, on umoli svoje dželate, da ga raspnu naopako, pošto smatraše sebe nedostojnim da umre kao i Gospod njegov. I tako upokoji se veliki sluga velikog Gospodara, i primi venac slave večne (v. 16. januar).

Sveti apostol Pavle

Rodom iz Tarsa, a od plemena Venijaminova. Najpre se zvao Savle, učio se kod Gamalila, bio farisej i gonitelj Hrišćanstva. Čudesno obraćen u veru hrišćansku samim Gospodom, koji mu se javio na putu za Damask. Kršten od apostola Ananije, prozvat Pavlom i uvršćen u službu velikih apostola. Sa plamenom revnošću propovedao Jevanđelje svuda od granica Arabije do Španije, među Jevrejima i među neznabošcima. Dobio naziv apostola neznabožaca. Koliko su strahovita bila njegova stradanja, toliko je bilo njegovo natčovečansko strpljenje. Kroz sve godine svog propovedanja on je iz dana u dan visio kao o jednom slabom končiću između života i smrti. Pošto je ispunio sve dane i noći trudom i stradanjem za Hrista, pošto je organizovao crkvu po mnogobrojnim mestima, i pošto je dostigao tu meru savršenstva, da je mogao reći: “Ne živim ja nego Hristos živi u meni”, tada je bio posečen u Rimu, u vreme cara Nerona, kad i apostol Petar.

Običaji za Petrovdan

Običaji kod Srba nalažu da se na Petrovdan ništa ne radi u polju, naročito se ne uprežu konji u kola. Nekada je narod ujutro na ovaj dan stoku prskao vodom da bi bila zdrava, a čobani su pleli vence i stavljali ih stoci na rogove.

Kod Srba postoji i običaj da se uoči ovog velikog praznika pale lile, koje se prave od mlade kore divlje trešnje ili breze. Obično se to radi na mestima gde se narod okuplja, na trgovima, raskršćima i u tome učestvuju deca i omladina. Paljenje vatre i lila simboliše na ona vremena kada su hristoborni carevi progonili i mučili hrišćane, vezujući ih za drvene stubove, natapajući ih smolom i paleći ih. Njihova tela su tada gorela kao buktinje, osvetljavajući trgove kao danas simbolične vatre i lile.

Petrovdanski običaj paljenja lila

Opšti je običaj kod Srba u Vojvodini da se do Petrovdana nisu smele seći jabuke nožem, niti se smelo jabukama loptati, ili pak udarati jednu o drugu jabuku, jer se verovalo, da će ako se to čini, padati krupan grad i uništiti useve.

U nekim selima južnog Banata na Petrovdan ujutru raznose jabuke prvim susedima za dušu umrlih, a ponegde se jabuke odnose u crkvu na osvećenje. Običaj je i da se za Petrovdan mese kolači sa jabukama koji se zovu “petrovača”.

Takođe, devojke na taj dan gataju da li će se te godine udati i ko im je suđenik. Udavače koje su na Ivanjdan, 7. jula, stavljale u lonac malo zemlje i posejale nekoliko zrna pšenice, na Petrovdan gledaju kako je klijalo. Ako su klice pšenične savijene kao prsten devojke se nadaju prstenovanju.

Slava pekara i ribara

Kod Srba Petrovdan je slava pekara i ribara. Ovaj praznik u Srbiji se obeležava kao slava mnogobrojnih pravoslavnih porodica, ali i mesta. Tako Petrovdan danas kao gradsku slavu slavi i Jagodina, čija je crkva posvećena ovim svecima stara 117. godina.

Kraj Petrovskog posta

Petrovdanskim slavljem završava se Petrovski post i počinje pričešće vernika koji su poštovali pravila predviđena kanonom Crkve. Petrovski post naziva se još i apostolski, počinje prvog ponedeljka posle Duhovske nedelje i traje do praznika Svetih apostola Petra i Pavla, koji SPC slavi 12. jula.

Šabačka crkva Sv. apostola Petra i Pavla.

Šabačka crkva

Šabaćka crkva je posvećena Svetim Apostolima Petru i Pavlu. Početak gradnje crkve vezuje se za vreme Jevrema Obrenovića, koji je zbog lošeg stanja predhodne crkve, koja se nalazila u srpskom delu Baira, odlučio novu da sazida. Plac za novu cekvu dao je Jova Kurteša (Kurtović) a izgradnju od od 1827. do 1831. godine finansirao je jednom trećinom Jevrem, drugom narod kulukom, a ostatak građani. Predpostavlja se da ju je zidao zidar Kosta Dimić iz Ohrida. Crkvena zvona prvi put su se oglasila na dan rođenja Jevremovog sina Miloša 13. novembra 1829. godine. Za to je traženo posebno odobrenje od turskih valasti, jer se Jevremu Obrenoviću posle 7 kćeri rodio sin, kasnije otac kralja Milana Obrenovića. Tu svečanost svojim dolaskom upriličila je i knjeginja Ljubica.

Gradnja tornja trajala je sedam godina i tek treća verzija je prihvaćena, a toranj 1858. godine osveštan. Ovo je jednobrodna crkva, poluobličastog svoda sa polukružnom apsidom na istoku i obnovljenim zvonikom iznad priprate iz 1922. godine. Slike za ikonostas su završene 1855. godine, a delo su čuvenog slikara 19. veka Pavla Simića. Ikonostatsnu pregradu sa duboreznim elemetima uradila je radionica Đorđa Devića, a pozlatarske radove Miloš Branković. Pojedine ikone na soklu stradale su tokom Prvog svetskog rata, pa ih je iznova oslikao Stevan Čalić. Fresko slikoarstvom crkvu je povodom stogodišnjice 1931. godine, oslikao ruski umetnik Andrej Bicenko.

Značajno ja napomenuti da je u porti šabačke crkve sahranjen pop Luka Lazarević, a iznad groba na zidu crkve ispisan je epitaf (komadant grada šabačkog, štit Pocerja, cvet srpskih junaka) koji je napisao pesnik i profesor šabačke gimnazije Jovan Ilkić. Osim materijalnih razaranja crkva u Šapcu je simbol i ljudskih stradanja, jer su Šapčani avgusta mmeseca 1914. godine bili zatvoreni u njoj i kasnije streljani.

A.Perić

Komentari su zatvoreni.